น้ำดื่มหมด ข้าวสารใกล้เกลี้ยงถัง ทิชชูเหลือม้วนสุดท้าย ถึงเวลาต้องซื้อของเข้าบ้านอีกแล้ว แต่พอนึกถึงกระแส “กระเป๋าฉุกเฉิน 72 ชั่วโมง” ที่กำลังเป็นข่าว ก็อดคิดไม่ได้ว่า ถ้าปกติซื้อน้ำหนึ่งแพ็ก วันนี้ควรหยิบเพิ่มเป็นสองแพ็กไหม? อาหารแห้งควรมีติดบ้านมากแค่ไหน? แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่า กำลังซื้อเผื่อความจำเป็น หรือซื้อเกินเพราะความกังวล?
กระแสนี้ได้รับความสนใจหลังกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) แนะนำให้ประชาชนเตรียมกระเป๋าฉุกเฉิน เพื่อดูแลตนเองและครอบครัวในช่วง 72 ชั่วโมงแรก หรือ 3 วันหลังเกิดเหตุฉุกเฉิน เช่น น้ำท่วมและภัยพิบัติ ซึ่งเป็นแนวทางเตรียมความพร้อมที่ใช้กันในหลายประเทศ เพราะในช่วงแรกความช่วยเหลืออาจยังเข้าไม่ถึงทุกพื้นที่ ไม่ได้หมายความว่าจะเกิดเหตุร้ายขึ้นในเร็ววัน ขณะที่กรมการค้าภายในยืนยันเมื่อต้นเดือนพฤศจิกายน 2569 ว่าสินค้าอุปโภคบริโภคยังมีเพียงพอ ไม่พบสัญญาณขาดแคลน
“เคทีซี” หรือ บริษัท บัตรกรุงไทย จำกัด (มหาชน) ชวนมองว่า เราไม่จำเป็นต้องรอให้เกิดเหตุฉุกเฉินแล้วค่อยเตรียมตัว แต่ก็ไม่จำเป็นต้องซื้อของจำนวนมากจนกระทบเงินในกระเป๋า เพราะความพร้อมที่ดีไม่ใช่การมีของเต็มบ้าน แต่อยู่ที่การมีสิ่งจำเป็นเพียงพอ ใช้ได้จริง และยังมีเงินเหลือสำหรับรายจ่ายอื่นที่อาจเกิดขึ้นโดยไม่คาดคิด

เมื่อการซื้อของเข้าบ้านไม่ได้จบแค่หน้าซูเปอร์มาร์เก็ต
ข้อมูลการใช้จ่ายผ่าน Shopee ของสมาชิกบัตรเครดิตเคทีซีในช่วง 6 เดือนแรกของปี 2569 พบว่า กลุ่มสินค้ายอดนิยมครอบคลุมเครื่องใช้ในบ้าน ความงามและของใช้ส่วนตัว เครื่องใช้ไฟฟ้าภายในบ้าน และผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ ขณะที่อาหารแห้งและเครื่องดื่มเป็นกลุ่มที่มีแนวโน้มเติบโตอย่างต่อเนื่อง สะท้อนว่าการชอปออนไลน์ไม่ได้มีไว้เพียงซื้อของตามกระแสหรือรอเทศกาลลดราคา แต่เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการซื้อของใช้ในชีวิตประจำวันมากขึ้น
พฤติกรรมดังกล่าวทำให้การเตรียมของสำรองไม่จำเป็นต้องเป็นการออกไปซื้อของครั้งใหญ่เสมอไป เราสามารถทยอยเติมสิ่งจำเป็นไปพร้อมกับการซื้อของตามปกติ ไม่ว่าจะซื้อจากซูเปอร์มาร์เก็ตหรือสั่งผ่านช่องทางออนไลน์ โดยเริ่มจากสำรวจว่าที่บ้านมีอะไรอยู่แล้ว และอะไรที่ควรซื้อเพิ่มจริงๆ
ซื้อแค่พอใช้ หรือซื้อเผื่อ? คำตอบอยู่ที่ของที่มีและจำนวนคนในบ้าน
หลักคิดง่ายๆ คือ ซื้อสำหรับใช้ตามปกติ และมีส่วนสำรองสำหรับของที่ขาดไม่ได้ เช่น ปภ. แนะนำให้เตรียมน้ำสะอาดประมาณ 3 ลิตรต่อคนต่อวัน หากอยู่กันสองคน ปริมาณสำหรับ 72 ชั่วโมงจึงอยู่ที่ประมาณ 18 ลิตร หากมีสำรองแล้ว 12 ลิตร ก็เติมอีก 6 ลิตร โดยปรับตามสภาพอากาศและความจำเป็นของแต่ละคน ไม่ต้องซื้อเพิ่มหลายลังเพียงเพราะเห็นคนอื่นซื้อกัน
อาหารก็ควรเลือกชนิดที่คนในบ้านกินจริง เก็บได้นาน และรับประทานได้แม้ไม่มีไฟฟ้าหรืออุปกรณ์ปรุงอาหาร ส่วนบ้านที่มีเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ ผู้ใช้ยาประจำ หรือสัตว์เลี้ยง ต้องเตรียมตามความจำเป็นเฉพาะ ไม่ใช่ใช้รายการซื้อของแบบเดียวกันทุกบ้าน อีกเรื่องที่ควรแยกให้ออกคือ ของสำรองในบ้านกับกระเป๋าฉุกเฉินไม่ใช่สิ่งเดียวกัน ของสำรองมีไว้สำหรับวันที่ยังอยู่บ้านได้อย่างปลอดภัย แต่ไม่สะดวกออกไปซื้อสินค้า ส่วนกระเป๋าฉุกเฉินต้องหยิบแล้วออกจากบ้านได้ทันที จึงควรบรรจุเฉพาะสิ่งจำเป็นที่พกพาไหว เช่น ยา เอกสารสำคัญ เงินสด ไฟฉาย อุปกรณ์สื่อสาร อาหารและน้ำดื่มบางส่วน ไม่ใช่ใส่ของสำรองทั้งหมดลงในกระเป๋าใบเดียว
ส่วนของใช้ที่มีอยู่เพียงพอแล้ว ก็ยังไม่จำเป็นต้องซื้อเพิ่ม แม้จะมีส่วนลด เพราะการซื้อเผื่อให้คุ้มต้องดูทั้งราคา ปริมาณที่ใช้จริง อายุสินค้า และพื้นที่จัดเก็บ ของที่ซื้อมาแล้วหมดอายุคาตู้ย่อมไม่ใช่ความคุ้มค่า

ช้อปให้คุ้ม ไม่ใช่ซื้อให้มาก แต่ต้องไม่สร้างภาระการเงิน
เคทีซีให้ความสำคัญกับการใช้จ่ายผ่านบัตรอย่างมีเหตุผล มีวินัย และรับผิดชอบ โดยมองว่าบัตรเครดิตสามารถเป็นเครื่องมือช่วยบริหารรายจ่ายในชีวิตประจำวันได้ ตั้งแต่การซื้อของใช้จำเป็น อาหาร ไปจนถึงการชอปออนไลน์ หากใช้กับค่าใช้จ่ายที่วางแผนไว้แล้ว เลือกใช้สิทธิประโยชน์ให้เหมาะสม และมั่นใจว่าสามารถชำระคืนได้เต็มจำนวนตามกำหนด ไม่ใช่ใช้วงเงินบัตรเพื่อซื้อเกินกำลัง
ยิ่งเมื่อพิจารณาผลสำรวจทักษะทางการเงินของคนไทยปี 2567 ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยนำมาเผยแพร่บทวิเคราะห์ในปี 2569 พบว่า มีเพียง 23.7% ที่มีเงินออมฉุกเฉินเพียงพอสำหรับดำรงชีวิตได้ตั้งแต่ 6 เดือนขึ้นไป ก็ยิ่งสะท้อนว่าการเตรียมพร้อมไม่ควรหยุดอยู่แค่ของกินของใช้ แต่ต้องรวมถึงเงินสำรองด้วย เพราะเหตุไม่คาดคิดอาจนำมาทั้งค่าเดินทาง ค่ารักษาพยาบาล หรือรายได้ที่สะดุดไปชั่วคราว
ดังนั้น ก่อนหยิบของเพิ่มลงตะกร้า ลองถามตัวเองว่า ถ้าพรุ่งนี้ออกไปซื้อของไม่ได้ บ้านเรายังขาดอะไร? เคทีซีชวนคิดให้ครบสามเรื่อง คือ 1. ของที่มีอยู่เพียงพอหรือยัง 2. ของที่กำลังจะซื้อจำเป็นจริงหรือไม่ และ 3. จ่ายแล้วจะเหลือเงินสำหรับเรื่องอื่นแค่ไหน หากของสำรองยังไม่ครบ ก็ทยอยเติมตามกำลัง ไม่จำเป็นต้องซื้อทุกอย่างภายในวันเดียว สุดท้ายกระแสกระเป๋าฉุกเฉิน 72 ชั่วโมงอาจค่อยๆ ผ่านไป แต่สิ่งที่ควรอยู่ต่อคือพฤติกรรมการซื้อของอย่างมีแผน และการเตรียมพร้อมที่ดี