“กรมราง” โชว์วิสัยทัศน์ประเทศไทยบนเวทีนานาชาติที่หนานหนิง เปิดทิศทางอนาคตระบบขนส่งทางรางไทย เดินหน้าจาก “สร้างทาง” สู่ “Seamless Mobility” เชื่อมรถไฟฟ้า–Feeder–ตั๋วร่วม EMV Contactless พร้อมผนึกอาเซียน-จีน ดัน Smart Rail ใช้ AI พัฒนาบุคลากร และ TOD สร้างมูลค่าเพิ่มให้เมือง
นายอธิภู จิตรานุเคราะห์ รองอธิบดีกรมการขนส่งทางราง กระทรวงคมนาคม เข้าร่วมและร่วมเป็นวิทยากรในการประชุม “ASEAN Urban Rail Transit Supply and Demand Matchmaking Conference 2569” ระหว่างวันที่ 15–17 กันยายน 2569 ณ นครหนานหนิง สาธารณรัฐประชาชนจีน ภายใต้แนวคิด “Collaboration and Sharing for Win-Win Development” เพื่อส่งเสริมความเชื่อมโยงและความร่วมมือด้านเทคโนโลยีระบบขนส่งทางรางระหว่างจีนและประเทศสมาชิกอาเซียน
ในการประชุม นายอธิภูได้นำเสนอหัวข้อ “The Future Development and Cooperation of Urban Rail Transit in Thailand” ถ่ายทอดทิศทางการพัฒนาระบบขนส่งทางรางของไทย พร้อมชี้ให้เห็นโอกาสและโจทย์สำคัญของการพัฒนาโครงข่ายรถไฟฟ้าในระยะต่อไป
รถไฟฟ้าไทยทะลุ 280 กม. เร่งขยายโครงข่ายแตะ 550 กม.
ปัจจุบันโครงข่ายรถไฟฟ้าในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลที่เปิดให้บริการแล้วมีระยะทางรวมกว่า 280 กิโลเมตร รองรับผู้โดยสารประมาณ 1.8 ล้านคน-เที่ยวต่อวัน ขณะที่ประเทศไทยยังเดินหน้าตามแผนแม่บท M-MAP เพื่อขยายโครงข่ายให้ครอบคลุมระยะทางรวมกว่า 550 กิโลเมตร
นอกจากกรุงเทพฯ และปริมณฑลแล้ว กรมการขนส่งทางรางยังมุ่งพัฒนาระบบขนส่งมวลชนทางรางในเมืองศูนย์กลางภูมิภาค ทั้ง เชียงใหม่ ขอนแก่น นครราชสีมา ภูเก็ต และหาดใหญ่ เพื่อสนับสนุนการเดินทางและกระจายโอกาสทางเศรษฐกิจไปยังภูมิภาคต่างๆ
อย่างไรก็ตาม โจทย์สำคัญไม่ได้อยู่ที่การเพิ่มระยะทางของรางเพียงอย่างเดียว
“สร้างทางอย่างเดียวไม่พอ ต้องเชื่อมต่ออย่างไร้รอยต่อ”
กรมการขนส่งทางรางจึงปรับจุดเน้นจากการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ไปสู่การสร้างระบบ “Seamless Mobility” หรือการเดินทางที่เชื่อมต่อกันอย่างไร้รอยต่อ เพื่อให้ประชาชนสามารถเดินทางจากต้นทางถึงปลายทางได้สะดวกมากขึ้น
แก้คอขวด–เติม Feeder–ดันตั๋วร่วม EMV
หนึ่งในแนวทางสำคัญ คือการแก้ไขปัญหาจุดคอขวดบริเวณสถานีเชื่อมต่อสำคัญ ควบคู่กับการพัฒนา ระบบขนส่งรอง (Feeder) เพื่อเชื่อมต่อการเดินทางช่วง First Mile และ Last Mile ให้เข้าถึงระบบรถไฟฟ้าได้ง่ายขึ้น
อีกด้านคือการผลักดัน ระบบตั๋วร่วมผ่านบัตร EMV Contactless แบบ Open-Loop Payment ซึ่งเปิดทางให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวต่างชาติสามารถใช้บัตรเครดิตหรือบัตรเดบิตใบเดียวแตะเข้า-ออกระบบรถไฟฟ้าต่างสายได้ ช่วยลดขั้นตอนการเดินทางและลดภาระจากการชำระค่าแรกเข้าซ้ำซ้อน
Beyond Funding ดัน 3 ยุทธศาสตร์อนาคต “รางไทย”
สำหรับทิศทางความร่วมมือระหว่างประเทศ กรมการขนส่งทางรางมองว่าการพัฒนาระบบรางในอนาคตไม่ควรจำกัดอยู่เพียงเรื่อง “Funding” หรือเงินลงทุน แต่ต้องให้ความสำคัญกับการสร้างความร่วมมือด้านเทคโนโลยีและการถ่ายทอดองค์ความรู้จากประเทศที่มีศักยภาพ
โดยเน้น 3 ประเด็นสำคัญ ได้แก่
1. Smart Rail System & AI
นำเทคโนโลยี AI และกล้องตรวจวัดความหนาแน่นผู้โดยสารเข้ามาช่วยบริหารจัดการการเดินรถแบบเรียลไทม์ โดยเฉพาะการรับมือกับปัญหาความแออัดในสถานีเชื่อมต่อช่วงเวลาเร่งด่วน
2. Human Resource Development
ยกระดับบุคลากรไทยผ่านความร่วมมือด้านการฝึกอบรมและถ่ายทอดองค์ความรู้ เพื่อเพิ่มทักษะวิศวกรและบุคลากรด้านการเดินรถ การซ่อมบำรุงรักษา หรือ O&M รวมถึงการปรับปรุงสภาพขบวนรถ หรือ Refurbishment ให้สามารถพึ่งพาศักยภาพภายในประเทศได้มากขึ้นในระยะยาว
3. Transit-Oriented Development (TOD)
บูรณาการการพัฒนาระบบรางเข้ากับการวางผังเมืองและการพัฒนาพื้นที่รอบสถานี เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ ส่งเสริมกิจกรรมทางธุรกิจ และสนับสนุนการเติบโตของเมืองอย่างเป็นระบบ
นายอธิภู กล่าวว่า การเข้าร่วมเวทีครั้งนี้เป็นโอกาสสำคัญในการนำเสนอวิสัยทัศน์ของประเทศไทยบนเวทีระดับภูมิภาค พร้อมเปิดรับความร่วมมือด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมจากภาคอุตสาหกรรมระบบรางของจีนและอาเซียน
เป้าหมายสำคัญคือการร่วมกันยกระดับระบบขนส่งทางรางของไทยให้มีความ ทันสมัย ปลอดภัย และเชื่อมโยงกันอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อรองรับความต้องการเดินทางของประชาชนและการพัฒนาเมืองในอนาคต
จากนี้ “รางไทย” จึงไม่ได้วัดกันแค่สร้างได้กี่กิโลเมตร แต่โจทย์ใหญ่คือทำอย่างไรให้คนเดินทางได้ง่ายขึ้นตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง
