กรมการขนส่งทางราง (ขร.) อยู่ระหว่างศึกษารูปแบบการกำหนด ค่าโดยสารรถไฟฟ้าขนส่งมวลชน (Common Fare) หรือแบบแบ่ง “โซนนิ่ง” เพื่อปรับโครงสร้างค่าโดยสารให้มีความเป็นธรรมมากขึ้น และสอดคล้องกับพฤติกรรมการเดินทางของประชาชน โดยคาดว่าจะสรุปผลการศึกษาภายใน เดือนมกราคม 2570
นายอธิภู จิตรานุเคราะห์ รองอธิบดีกรมการขนส่งทางราง เปิดเผยว่า การศึกษาครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาระบบขนส่งมวลชนของประเทศ โดยมีเป้าหมายสำคัญคือ ลดภาระค่าใช้จ่ายของประชาชน เพิ่มความเป็นธรรมในการจัดเก็บค่าโดยสาร และส่งเสริมให้ประชาชนหันมาใช้ระบบขนส่งสาธารณะมากขึ้น
โซนนิ่งคืออะไร?
แนวคิด “โซนนิ่ง” คือการแบ่งพื้นที่การเดินทางออกเป็นโซน แทนการคิดค่าโดยสารตามระยะทางเพียงอย่างเดียว โดยเบื้องต้นคาดว่าจะมีรายละเอียด ดังนี้
* ผู้โดยสารที่เดินทาง ภายในโซนเดียวกัน จะจ่ายค่าโดยสารในอัตราเดียว
* หากเดินทาง ข้ามโซน จะมีการคิดค่าโดยสารเพิ่มตามจำนวนโซนหรือระยะทางที่เดินทาง
ซึ่งรูปแบบนี้ถูกใช้ในหลายประเทศ เพราะช่วยให้โครงสร้างค่าโดยสารเข้าใจง่าย และสะท้อนลักษณะการเดินทางของผู้โดยสารได้ดียิ่งขึ้น
ปัจจุบันดำเนินการถึงไหนแล้ว?
ขณะนี้ กระทรวงคมนาคมได้เริ่มดำเนินมาตรการระยะแรกแล้ว คือ การยกเลิกการเก็บค่าแรกเข้าซ้ำซ้อน เมื่อผู้โดยสารเปลี่ยนสายรถไฟฟ้า ทำให้เสียค่าแรกเข้าเพียงครั้งเดียว ก่อนคิดค่าโดยสารตามระยะทาง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของนโยบาย ค่าโดยสารร่วม (ตั๋วร่วม) ที่กำหนดเพดานค่าโดยสารรถไฟฟ้าสูงสุด ไม่เกิน 45 บาทต่อเที่ยว
ศึกษาควบคู่กับ “Congestion Charging”
นอกจากการปรับโครงสร้างค่าโดยสารแล้ว กรมการขนส่งทางราง ยังศึกษาควบคู่กับแนวคิด Congestion Charging หรือ การจัดเก็บค่าธรรมเนียมรถยนต์ที่เข้าสู่พื้นที่จราจรหนาแน่น
แนวคิดนี้มีเป้าหมายเพื่อลดจำนวนรถยนต์ในเขตเมือง ลดปัญหาการจราจรติดขัด และนำรายได้ที่จัดเก็บได้กลับมาสนับสนุนระบบขนส่งสาธารณะ เช่น รถไฟฟ้าและรถโดยสารประจำทาง เพื่อช่วยลดค่าใช้จ่ายในการเดินทางของประชาชนในระยะยาว
ขั้นตอนต่อไป
หลังเสร็จสิ้นการรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วน กรมการขนส่งทางราง จะสรุปผลการศึกษาภายในเดือนมกราคม 2570 ก่อนเสนอให้คณะกรรมการนโยบายระบบรางพิจารณา และใช้เป็นแนวทางผลักดันนโยบายด้านค่าโดยสารระบบรางของประเทศในอนาคต
สรุปประเด็นสำคัญ
* ศึกษาค่าโดยสารรถไฟฟ้าแบบ โซนนิ่ง เพื่อให้การจัดเก็บค่าโดยสารมีความเป็นธรรม
* ผู้โดยสารเดินทางในโซนเดียวกันจะจ่ายค่าโดยสารอัตราเดียว ส่วนการเดินทางข้ามโซนจะจ่ายเพิ่มตามระยะ
* เตรียมใช้มาตรการ ยกเลิกค่าแรกเข้าซ้ำซ้อน และกำหนดเพดานค่าโดยสารร่วมไม่เกิน 45 บาทต่อเที่ยว
* ศึกษาแนวคิด Congestion Charging เพื่อนำรายได้มาสนับสนุนระบบขนส่งสาธารณะ
* คาดสรุปผลการศึกษาภายใน เดือนมกราคม 2570 ก่อนเสนอเป็นนโยบายต่อไป
